Islander #01: Wygnanie

Postapokalipsa to jeden z tych podgatunków fantastyki, który wyjątkowo silnie oddziałuje na wyobraźnię, bo rzadko bywa całkowicie oderwana od rzeczywistości. Wręcz przeciwnie – zwykle jest w prostej linii przedłużeniem naszych współczesnych lęków, związanych czy to z układem politycznych sił i eskalacją konfliktów, czy z coraz bardziej niepokojącym stanem naszej planety. Jej siła tkwi też w bliskim zasięgu: to nie odległa galaktyka ani abstrakcyjna przyszłość, lecz świat, który mógłby nadejść jutro albo pojutrze. „Islander” Caryl’a Férey’a i Corentina Rouge’a doskonale rozumie ten mechanizm i zamiast budować widowiskową katastrofę, skupia się na tym, co dzieje się później – gdy kurz już opadnie, a ludzkość musi nauczyć się funkcjonować w nowej, brutalnej normalności.

Fabuła komiksu osadzona jest w bliżej nieokreślonej przyszłości, w Europie dotkniętej nieznanym kryzysem. Autorzy niemal całkowicie rezygnują z klasycznej ekspozycji: nie dostajemy jasnej odpowiedzi na pytanie, co właściwie doprowadziło świat do obecnego stanu. Czy była to wojna? Katastrofa nuklearna? A może efekt postępujących zmian klimatycznych? Tego nie wiemy i prawdopodobnie wiedzieć nie mamy. Z kontekstu dialogów i skrawków informacji wyłania się jedynie obraz kontynentu pogrążonego w chaosie, z milionami ludzi stłoczonych w obozach przejściowych, desperacko próbujących wydostać się z miejsc, które przestały być bezpieczne. Jednym z ostatnich bastionów ładu i porządku jawki się Islandia – w wyobrażeniu milionów emigrantów niemal mityczna ziemia obiecana, do której jednak dostęp mają nieliczni. W takiej właśnie rzeczywistości rzeczywistości śledzimy losy kilku bohaterów próbujących przetrwać i dotrzeć do celu, w świecie, gdzie każda decyzja ma swoją cenę.

„Islander” swoją historię zdecydowanie chętniej opowiada obrazem niż tekstem. Plansze są duże i czytelne, a często wręcz monumentalne. Kadrowanie przywodzi na myśl hollywoodzką szkołę filmową: najazdy na twarze bohaterów podkreślają emocje, a kontrastujące z nimi szerokie panoramy oddają skalę konstrukcji, obozów i surowych plenerów. Wyprane, chłodne kolory znakomicie podkreślają zimno świata przedstawionego oraz jego depresyjny, przytłaczający nastrój. Dialogów długimi partiami jest niewiele, opisów jeszcze mniej – wiele informacji przekazywanych jest tu wyłącznie wizualnie, poprzez gesty, spojrzenia i kompozycję kadrów. To narracja wymagająca od czytelnika uwagi i aktywnego dopowiadania sobie kontekstu i sensu wydarzeń, ale dzięki takiej formie jednocześnie bardzo satysfakcjonująca.

Minimalizm narracyjny nie oznacza zatem w tym wypadku słabości scenariusza. Wręcz przeciwnie – Férey tworzy świat ponury i pozbawiony złudzeń, zamieszkany przez bohaterów moralnie niejednoznacznych, którzy robią to, co uważają za konieczne, by przeżyć. Nie ma tu miejsca na klasyczne heroiczne gesty ani proste podziały na dobro i zło. Każda iskierka nadziei, która pojawia się w tunelu, zostaje niemal natychmiast brutalnie zduszona. Dominuje prawo silniejszego, liczy się przede wszystkim osobisty zysk i osiągnięcie celu – nawet jeśli oznacza to działanie wbrew temu, co słuszne czy etyczne. To świat, w którym empatia staje się luksusem, na który niewielu może sobie pozwolić.

W tym sensie „Islander” jest wiwisekcją ludzkich postaw nie tyle w obliczu samej katastrofy, co jej długofalowych implikacji. Autorzy zaglądają za kurtynę, pokazując, co dzieje się wtedy, gdy instynkt przetrwania bierze górę nad wszelkimi innymi wartościami. To ciekawe odwrócenie perspektywy, bo popkultura często skupia się na chaosie tuż przed upadkiem cywilizacji lub w jego trakcie. Tutaj oglądamy świat po fakcie – wyjałowiony i zorganizowany na nowo według brutalnych zasad, gdzie dawne normy nie mają już zastosowania.

Wnioski, jakie niesie pierwszy tom „Islandera”, są dalekie od optymistycznych. Komiks zdaje się mówić wprost: jesteśmy zwierzętami, które przyparte do muru myślą przede wszystkim o przetrwaniu, a „okazja czyni złodzieja”, ujawniając w nas najgorsze instynkty w najbardziej skrajnych sytuacjach. To lektura ciężka, momentami przytłaczająca, ale jednocześnie niezwykle sugestywna i szczera w swojej wizji. „Islander” nie oferuje pocieszenia ani prostych odpowiedzi – zamiast tego zmusza do konfrontacji z niewygodnym pytaniem o to, kim bylibyśmy, gdyby świat jaki znamy naprawdę się skończył.