Osiedle Swoboda 2

Wracamy na Swobodę. Osiedle wyjątkowe jak i sam komiks, który w kontynuacji zbiorczego wydania zmienia niby zupełnie środek fabularnej ciężkości. Ale jednak wiele ze starego osiedla zostaje. Na całe szczęście.

„Osiedle Swoboda 2” nie jest już historią pisaną w tym samym tonie, co jedynka. Zmienili się nie tylko bohaterowie – na pierwszym planie nastąpiło spore przetasowanie i ci, którzy wiedli prym w pierwszej części teraz zostali przekierowani na tło opowieści, dając przestrzeń nowym, dotąd epizodycznym postaciom. Zmienia się również sam ciężar gatunkowy i to zmienia w sposób mocno zaskakujący, bo celuje w komiks... superbohaterski. Ale w tym całym superbohaterstwie nie przestaje być polską historią osiedlową, z wszelkimi tego zaletami i wadami.

To komiks dziwny, balansujący na granicy kiczu i powagi. Dekonstruujący w jakiś sposób koncept superbohatera, poprzez wrzucenie go wprost w polskie, osiedlowe piekiełko. I staje się tym samym „Osiedle Swoboda 2” – w miejsce złożonej, nostalgicznej opowieści obyczajowej – historią sensacyjno – fantastyczną w mocno pastiszowej tonacji.

Czy to źle? Bynajmniej. Dobrze, że twórca szuka nowych ścieżek, nowych obszarów eksploracji. I choć osobiście większym sentymentem darzę pierwszą odsłonę „Osiedla Swoboda”, to i przy drugiej, nie mogę powiedzieć, bym się dobrze nie bawił. To nadal szalona jazda bez trzymanki, może jeszcze bardziej utrzymana w oparach absurdu, niż wcześniej? A do tego serwowana w kolorze…

Śledziu daje radę, ma na swój komiks pomysł i próbuje poszerzać eksplorowane obszary w sensowny i przemyślany sposób.

Siłą tej serii jest jej bardzo konkretne osadzenie w polskiej nie tyle przestrzeni (choć to też, na swój sposób) co w mentalności. Ta historia nie będzie w pełni zrozumiała dla nikogo spoza naszego, rodzimego podwórka. Dla nikogo, kto nigdy nie poczuł dysfunkcjonalnej dynamiki polskiego blokowiska, które niczym niezależny twór o własnej świadomości potrafi żyć – i żyje! - własnym życiem.

Śledziu potrafi tę mentalność przetworzyć na komiksowe kadry. Uplastycznia ją, w mocno karykaturalnym tonie, przerysowuje, urozmaica – jak w tym tomie – pozłotką sensacyjno – fantastyczną i superbohaterską, ale nadal ten pierwotny trzon zostaje.

To nadal ta sama, może i koślawa, ale na swój, charakterystyczny i ujmujący sposób ciekawa kreska, a do tego jeszcze kolor. Kolor, za którym – uczciwie przyznam - nie przepadam w większości komiksów. Jestem fanem czarno-białych grafik, one mają dla mnie zawsze większą siłę wyrazu… Ale co gusta, to gusta. Nie czyńmy z tego przytyku dla czyjejś pracy. Warsztatowo to wpasowuje się całkiem dobrze ta kolorystyka w anturaż Osiedla Swoboda, w jego plenarny klimat.

Powrót na Osiedle Swoboda okazał się zaskakujący. To trochę tak, jak powrót w realu na stare śmieci, aby dostrzec, jak bardzo się zmieniły pod naszą nieobecność. Jak coraz bardziej ten mikroświat się od nas oddala. I nie piszę tu w odniesieniu do negatywnego odbioru komiksu. Bo i takiego nie było. On jest inny, ale – jak zaznaczyłem na wstępie – to dobrze, że artysta nie próbuje płynąć na fali pierwotnego sukcesu, roztrwaniając go, rozmieniając na drobne. Ale że stara się próbować nowego, czasem niespodziewanego. I choć pozostaję fanem przede wszystkim pierwszego „Osiedla Swoboda”, to zawsze z przyjemnością wkraczam na jego teren ponownie. Choćby i odmieniony. Taka kolej rzeczy, że wszystko płynie. Osiedle się zmienia, ewoluuje w coś innego. Ale w głębi, pod tą wierzchnią warstwą, okazuje się być tym samym. Niepowtarzalnym. I nie do podrobienia.
Tak się buduje kultowość.