Białe Volvo

Michał Szczebak:

Dawno nie czytałem czegoś tak odjechanego, jak BIAŁE VOLVO Erika Svetofta. Ani opis, ani okładka nie oddają do końca jak bardzo niepokojący i dziwaczny jest to komiks, a uwierzcie mi na słowo, historia ta wzbudza oba rodzaje emocji na potęgę. Jasne samo premise fabularne, jeśli przytoczyć je w kilku słowach, brzmi bardziej jak thriller akcji niż paranoiczne weird fiction, bo mamy tu zarówno spisek i morderstwo na najwyższych szczeblach szwedzkiego świata biznesu, jak i bohaterów, facetów od brudnej roboty, którzy mają ten spisek ukrócić na korzyść swoich pracodawców. Jednak dojście do tego kto jest czyim pracodawcą, kto stoi po jakiej stronie, co właściwie się dzieje i dlaczego, w napływie dziwacznych wizji, niepokojących scen i ilości bohaterów jest tu w pełni intencjonalnie niemożliwe. Mamy tu do czynienia bowiem z paranoiczną fikcją najwyższej próby, która nawet nie udaje, że próbuje nas prowadzić za rączkę, albo splatać wątki w jedną spójną, zrozumiałą całość. Od pierwszej strony do ostatniej towarzyszy nam więc poczucie zagubienia, ale jeśli w pewnym momencie zorientujemy się, że właśnie o to w tym chodzi i ten fakt zaakceptujemy, to lektura staje się nawet jeszcze lepsza.

Powiedziałem już o dużej ilości bohaterów i nie są to przelewki. Ilość perspektyw, ale też po prostu twarzy, które pojawiają się w jednej części komiksu, aby powrócić dopiero za kilkadziesiąt stron, jest naprawdę spora. Tym bardziej więc warto czytać komiks z uwagą, bo o ile rozwiązania tajemnicy w tej fabule nie uświadczymy, to z pewnością mogą umknąć nam koneksje i szczegóły, które pokazują, że w tym szaleństwie jest jednak metoda. Dodatkową warstwę czytelniczej alienacji wzbudza zupełna niewzruszoność bohaterów względem coraz to bardziej dziwacznych scen. Zazwyczaj kompletnie nie reagują oni na jakiekolwiek odstępstwa od normy i bronią się lub uciekają jedynie przed konwencjonalnymi atakami, tak jakby wszystkie te metaforyczne wyrwy w tkance rzeczywistości których jesteśmy świadkami zupełnie ich nie ruszały. Zwrócenie na to uwagi naprowadza nas na myśl, czy może i ci bohaterowie są tak naprawdę pustymi w środku cielesnymi powłokami, nie tak odległymi od zjaw, które nawiedzają ich na każdym kroku.

Zjawy, te postacie, które funkcjonują w tej historii gdzieś na pograniczu jawy i sennych wizji, wprowadzają do tej już i tak dość dziwacznej opowieści dodatkową warstwę horroru, groteski i symboliki. Nie dość, że same w sobie są enigmatyczne, to jeszcze wydają się być źródłem całego spisku i wszelkich innych problemów w biznesie, od których wszystko się zaczęło. No ale właśnie, groteskowa pustka tych cielesnych powłok zdaje się być odzwierciedleniem bezdusznej pustki całej tej machiny przemysłowo-korporacyjnej późnego kapitalizmu, w którą się w tej fabule zagłębiamy oraz konsumpcjonizmu, który system ten wytwarza. Nic więc dziwnego, że finałowa scena wyjawiając co tak naprawdę jest produkowane przez firmę, w strukturach której rozgrywa się spisek, jest w równej mierze abstrakcyjnie zabawna, jak i cholernie niepokojąca. Ponadto wiele w kontekście tego o co tak naprawdę chodziło autorowi, może wyjawić nam tarotowo-ezoteryczna symbolika miecza, jako symbolu intelektu, racjonalizmu. Mieczami posługują się tu uczestnicy spisku, miecze kolekcjonuje jeden z akcjonariuszy firmy, który staje się ofiarą, miecze pojawiają się co i rusz w groteskowo-onirycznych wizjach powiązanych ze zjawami. Racjonalizm jest więc atrybutem systemu, który sam w sobie, jak pokazuje komiks, jest głęboko irracjonalny.

To za co najbardziej należą się Svetoftowi pochwały, to fakt, że pomimo głębokiej dziwaczności tej historii i intencjonalnego braku jej rozwiązania, wciąż ani na chwilę nie gubi się on w tej narracji - wręcz przeciwnie jest ona zaskakująco spójna. Co więcej, choć z pewnością ciężkie w odbiorze BIAŁE VOLVO jest niezwykle wciągające. Może to właśnie zasługa świetnego operowania poczuciem paranoi, tej emocji, która i niepokoi i fascynuje zarazem, a może to po prostu wyśmienite tempo. W każdym razie bardzo ten komiks polecam wszystkim tym, którym nietypowe horrorowe narracje niestraszne. Sam skończyłem lekturę absolutnie zachwycony.

Mateusz Czechowicz:

“Białe Volvo” odkąd tylko zobaczyłem zapowiedzi wydawało mi się intrygujące. Wystarczy spojrzeć na przykładowe strony. I po lekturze stwierdziłem, że dobrze mi się wydawało. Jest to tytuł intrygujący, zmuszający do myślenia i pozostawiający czytelnika w niepewności.

Przyznam się, że nie zrozumiałem tu wszystkiego. Na to bym potrzebował przynajmniej jeszcze jednej lektury. A stety lub nie musiałem wysłać komiks Michałowi, żeby i on mógł przeczytać i jakąś swoją opinię wyrazić. Stąd też moja ocena na tym etapie będzie jeszcze niepełna, ale myślę, że dość celnie wyrazi to co czuję po pierwszej, ale nie ostatniej lekturze tego komiksu.

Tytuł ten składa się z dwóch warstw. Tej opisanej na tylnej okładce - thrillerowej i drugiej - psychodelicznej. I one wzajemnie się ze sobą mieszają, przez co tak naprawdę nie da się być pewnym ile z tego co czytamy to dzieje się w tej historii naprawdę, a ile to jakaś mniej lub bardziej odjechana wizja i ułuda.

Połączenie tych dwóch elementów sprawiło, że podczas lektury biło od niej poczucie niepokoju. Wciąż i wciąż dowiadujemy się, że tak naprawdę nic nie jest takie jak początkowo myśleliśmy. Do tego nigdy nie wiemy czy ten człowiek obok zaraz nie okaże się zamieszany czy to w intrygę, czy też w te bardziej nadnaturalne sprawy.

To co ewidentnie tu wyszło to intryga. Jak dobrze ją się śledziło. Zaczynamy od morderstwa ważnego przedstawiciela biznesu, a jego sprawca nie zostaje ujęty. Jesteśmy więc świadkami jakiegoś rodzaju śledztwa, które skręca w coraz bardziej dziwne rejony. A strona po stronie, dowiadując się coraz więcej, zauważamy, że nawet najmniej pasująca osoba jest elementem szerszej i szerszej intrygi, która w pewnym momencie zaczyna przytłaczać wszystko i wszystkich.

Tak jak mówiłem na początku, są to wrażenia po pierwszym, ale nie ostatnim razie z tym komiksem. Do pełnego ogarnięcia potrzebuję zagłębić się w tę historię jeszcze raz. Bbardzo lubię takie komiksy, które mnie zmuszają do skupienia, a czasem nawet do powrotu, aby wyłapać pewne niuanse czy symbolikę. I myślę, że osobom z takim podejściem “Białe Volvo” przypadnie do gustu. Mi przypadło. Jednak, jeżeli macie ochotę na coś normalniejszego, to bym omijał szerokim łukiem, bo można się sparzyć.