Czytanie obrazków. Szkice o polskich książkach obrazkowych dla dzieci

Jerzy Szyłak, profesor doktor habilitowany, zatrudniony w Instytucie Badań nad Kulturą Uniwersytetu Gdańskiego. Członek Zespołu Interdyscyplinarnych Badań Książki Obrazkowej afiliowanego na Wydziale Filologicznym UG. Filolog, filmoznawca i kulturoznawca. Jest autorem szeregu książek, z których większość poświęcona jest teorii i historii komiksu. Do jego najważniejszych publikacji należą: Komiks: świat przerysowany (1998), Komiks w kulturze ikonicznej XX wieku (1999), Poetyka komiksu: warstwa ikoniczna i językowa (2000), Zgwałcone oczy. Komiksowe obrazy przemocy seksualnej (2001). Razem z Hanną Dymel-Trzebiatowską i Małgorzatą Cackowską zredagował dwutomowy leksykon Książka obrazkowa (2017-2020).

Teksty Jerzego Szyłaka są przykładami biegłego i efektywnego wykorzystania warsztatu badawczego: Autor z nieodmienną starannością obudowuje wywód odwołaniami do literatury przedmiotu, obficie cytując fragmenty tekstów krytycznych, opracowań czy wypowiedzi samych twórców poświęconych omawianym utworom, tak dla poparcia i udokumentowania linii wywodu, jak i po to, by z nimi polemizować.

Przez karty Czytania obrazków przewijają się naprawdę znaczące nazwiska autorów tekstów i ilustracji: od klasyków ilustracji i komiksu (jak Mróz, Butenko, Stanny, Baranowski) po gwiazdy współczesnej sztuki opowiadania obrazkami (Dziubak, Truściński, Concejo). Autor monografii konfrontuje własne doświadczenie lekturowe i efekty zabiegów analitycznych ze świadectwami innych badaczy, krytyków i czytelników, co z jednej strony pozwala naświetlić konteksty towarzyszące realizacji i recepcji badanych tekstów, a z drugiej – prowokuje nieraz do interesujących i cennych spostrzeżeń. Badacz wychwytuje i wnikliwie dookreśla kategorie i pojęcia, często pojawiające się w badaniach literatury obrazkowej na prawach sformułowań potocznych, jak np. kategorię „albumu” w specyficznym, „komiksowym” wariancie, doprecyzowaną w tekście poświęconym twórczości Przemysława Truścińskiego, czy negatywnie nacechowane pojęcie „stylistyki Disneyowskiej”, przywoływane jako synonim kiczu i zagrożenie dla wartościowej artystycznie ilustracji autorskiej w tekście Disney, Dziubak i my. Sprawia to, że oprócz opisu, a w kilku przypadkach właściwie przywrócenia dyskursowi krytycznemu znaczących i wartych uwagi postaci i utworów literatury obrazkowej, recenzowana monografia staje się okazją do pogłębionej refleksji na temat wybranych aspektów i odmian tej dziedziny ekspresji […].

dr hab., prof. UR Wojciech Birek

Spis treści

1. Chryzostoma Bulwiecia podróż do Ciemnogrodu jako książka obrazkowa
2. Różne przygody Gąski Balbinki Anny Hoffmann
3. Autorskie książki obrazkowe Janusza Stannego
4. Wędrówka Pędzla i Ołówka i jej ciąg dalszy
5. Dwa Szare Uszka
6. Krótki tekst o komiksie Pali się! i jego twórcy
7. Skąd się bierze woda sodowa i inne komiksy Tadeusza Baranowskiego
8. Lekcja patriotyzmu Joanny Olech i Edgara Bąka
9. Disney, Dziubak i my
10. Andzia i inne albumy Przemysława Truścińskiego
11. Dwaj panowie. Jeden starszy
12. Bibliografia
13. Spis ilustracji