Błękitna Księga #01

Michał: Zainteresowanie Jamesa Tyniona IV teoriami spiskowymi znalazło odzwierciedlenie w kapitalnej serii DEPARTAMENT PRAWDY, którą tworzy wraz z Martinem Simmondsem. Na jej łamach te najpopularniejsze, jak i te najbardziej odjechane teorie splatają się ze sobą w pełnym napięcia thrillerze politycznym osadzonym w świecie, gdzie granica między fikcją, w którą wierzą ludzie, a rzeczywistością jest cieńsza niż może się wydawać. Już nie raz o tej serii wspominaliśmy i ją polecaliśmy, zresztą z taką ilością nominacji do Eisnera, najprawdopodobniej nie trzeba jej nikomu przedstawiać. Jak jednak Tynion, tym razem z Michael Avonem Oemingiem na pokładzie, poradził sobie z ugryzieniem tego tematu od innej strony - literatury faktu? Cóż lektura BŁĘKITNEJ KSIĘGII niestety nie jest nawet w połowie tak ekscytująca, czy interesująca jak lektura fikcji spod ręki Tyniona. Nie mniej jednak to wciąż na tyle kompetentna robota, że konkretnej grupie odbiorców może ona przynieść trochę rozrywki.

Tytuł odnosi się do faktycznych systematycznych badań nad obserwacjami Niezidentyfikowanych Obiektów Latających przeprowadzanych przez Siły Powietrzne Stanów Zjednoczonych w latach 1952-1969 pod kryptonimem Project: Blue Book. Oba zebrany w tym tomie komiksy Tyniona i Oeminga w kompaktowej formie opowiadają właśnie o wybranych incydentach z udziałem UFO, skupiając się przede wszystkim na doświadczeniach bezpośrednich świadków i wpływie tych zdarzeń na ogólno-(pop)kulturowy obraz latających spodków. Co z mojej perspektywy wydaje się najbardziej istotne to fakt, że Tynion podchodzi do opisywanych przez siebie relacji ze sporą dozą wrażliwości, jednocześnie nie gubiąc w tym wszystkim zdrowej dawki sceptycyzmu. Widać jak na dłoni, że fascynują go te tematy, ale nie sprowadza on całego problemu do kwestii 'kosmicie są', albo 'kosmitów nie ma'.

'Bliskie spotkania' to dla niego przede wszystkim zderzenie człowieka z czymś niewytłumaczalnym, przeżycie, które odbija się na psychice ludzi nim dotkniętych. To jak te doświadczenia wyjaśniane są po fakcie, to już zupełnie inna kwestia - sfera zbiorowej świadomości, która opakowuje te relacje bagażem kulturowych obrazów i obsesji, wywodzących się ze społecznych leków. Punkt wyjścia Tyniona jest więc naprawdę ciekawy, nawet jeśli nie nowatorski. Jak jednak to podejście wypada w praktyce? Już nie aż tak ekscytująco.

W pierwszej z zebranych miniserii Tynion i Oeming opowiadają o 'bliskim spotkaniu' Betty i Barney'a Hillów, małżeństwa, które w 1961 roku wracając z wakacji zostaje "porwane" przez przybyszów z kosmosu. Ten incydent jako jeden z najgłośniejszych przypadków 'porwania przez kosmitów' stał się właściwie bazą dla szeregu popkulturowych przedstawień takiego porwania - telepatyczna komunikacja, testy na pokładzie spodka, utrata pamięci. Doceniam, że twórcy przede wszystkim skupiają się tu na obu bohaterach tego incydentu oraz na tym jak wpłynęło ono na ich dalsze życie. W praktyce jednak nie przekłada się to na specjalnie zajmującą opowieść. Dla kogoś kto tą historię już zna (ja akurat nie miałem z nią do tej pory styczności), może to być wręcz suche, może troszeczkę bardziej upsychologizowane, przedstawienie faktów, w żaden sposób nie oddające emocji, czy 'niewytłumaczalności' tego doświadczenia.

Dlatego znacznie bardziej podoba mi się podejście Tyniona i Oeminga z drugiej miniserii, BLUE BOOK: 1947. Tutaj zamiast na jednym konkretnym wydarzeniu skupiamy się na całym boomie na 'latające spodki', który opanował USA na przełomie lat 40. i 50. Przybliżone są nam te najpopularniejsze, założycielskie dla mitu o UFO, incydenty pokroju Roswell, zachowując przy tym sporą dawkę sceptycyzmu i zwracając uwagę na liczne w tamtym okresie oszustwa. Wciąż jednak pojawiają się wśród opowiadanych tu historiach incydenty, które wytłumaczenia po prostu nie mają, więc choć historia ta znacznie bardziej zagłębia się w kulturowe konteksty UFO, to nie zatraca optyki, którą najlepiej chyba podsumowuje kultowe zdanie: "I Want to Believe!".

Ta perspektywa sceptycznego fascynata idealnie nadaje się do kulturowej analizy amerykańskiej obsesji na punkcie latających spodków, która trwa przecież do dziś. Co prawda autorzy nie silą się na jakieś szersze wnioski, a całość tej opowieści właściwie sprowadza się do skrótowej przebieżki przez ten temat, nie mniej jednak czyta się to ze znacznie większym zaangażowaniem niż serię pierwszą. Najpewniej takie moje doświadczenie lekturowe wynika z tego, że to podejście do kwestii UFO jest mi po prostu znacznie bliższe. Ponadto muszę przyznać, że znacznej części historii początków kulturowej fascynacji spodkami w Stanach po prostu nie znałem, więc komiks ten służył mi jako przystępne wejście w ten temat.

Nie jestem pewien, czy czytelnik zaznajomiony z przedstawionymi w tym komiksie incydentami cokolwiek nowego z tej lektury wyniesie. Jasne, oprawa graficzna Michaela Avona Oeminga jest naprawdę świetna - jego zazwyczaj mocno cartoonowy styl zostaje troszeczkę bardziej urealistyczniony, a ponadto kapitalnie wypada kolorowanie utrzymane w trójkolorowej palecie barw z dominującym niebieskim. Scenariuszowo jest to jednak 'tylko' nieźle wykonana robota. Myślę, że najlepiej podczas czytania będą bawić się ludzie, którzy podobnie jak ja lubią temat teorii spiskowych i UFO, ale znają go tylko pobieżnie, wyrywkowo. Wtedy, choć BŁĘKITNA KSIĘGA raczej nikogo nie zachwyci, to chociaż może zainspiruje do zgłębiania tematu na własną rękę, dając pod nie fajną bazę.