Wybrane zdarzenia kryzysowe #01

„Wybrane zdarzenia kryzysowe" to jeden z tych rzadkich komiksów, które udowadniają, że format antologii wcale nie musi oznaczać nierówności i śmiało można postawić tezę, że mamy tu do czynienia z jednym z najlepszych zbiorów tego roku jaki zawitał do kraju nad Wisłą.

Za całość odpowiedzialna jest piątka autorów: Deniz Camp objął pieczę nad scenariuszem, Eric Zawadzki zajął się rysunkami, a do tego album ma na pokładzie również laureatów nagrody Eisnera, Jordie Bellaire i Hassana Otsmane-Elhaou, odpowiednio pilnujących kolorów i liternictwa, oraz designera całości, Toma Mullera. Koncept, jaki serwuje nam cały zespół, jest zaś równie prosty w opisie, co karkołomny w przełożeniu na serię nietuzinkowych opowieści: czas się popsuł. I to nie w jakiś uporządkowany, dający się racjonalnie wytłumaczyć sposób, lecz zupełnie chaotycznie. Oto bowiem idąc ulicą, można wpaść na wiktoriańską damę, cyborga z odległej przyszłości albo dinozaura, a wszystko to bez ostrzeżenia, bez logiki i bez gwarancji, że kolejna sekunda przyniesie coś choćby zbliżonego do normalności. Efektem tej permanentnej anomalii jest nieustanny ciąg katastrof, mniejszych i większych, które stały się dla mieszkańców tego świata codziennością na tyle oswojoną, że niektórzy próbują wręcz na niej zarabiać.

Album spina kilka pozornie niezależnych opowieści, nad którymi niczym cichy patron (lub może raczej zwiastun nieszczęść) unosi się postać tajemniczego bezdomnego z odrzutowym plecakiem, pojawiającego się w tle każdej z historii. W pierwszej z nich, czyli „Czadzie Apokalipsy” towarzyszymy Ashley, dziewczynie, która przez czasowe anomalie straciła rodziców i która oprowadza nas po połamanej rzeczywistości, gdzie kolejne kataklizmy wykorzystywane są jako darmowe plany zdjęciowe, aż do chwili, w której koniec świata staje się faktem. „Rzeźnia 9-5!" to z kolei prawdopodobnie najbardziej przejmujący z segmentów: rozgrywająca się na kilku płaszczyznach czasowych wizualizacja znanego stwierdzenia, że przed śmiercią przelatuje nam przed oczami całe życie, oglądana z perspektywy Jesusa, pracownika ubojni, którego historię wyznaczają kolejne, coraz bardziej ociekające krwią strony.

Równie pomysłowo, choć w zupełnie innej formie, prowadzony jest „Kryzys w Hearth 2!", opowiadający symultanicznie o dwóch niemal identycznych wersjach tego samego miasta z różnych wymiarów – z tą różnicą, że jedna z Ziem mierzy się z globalną katastrofą klimatyczną. Zmusza to jej mieszkańców do przenoszenia się do wersji równoległej, gdzie spotykają swoje alternatywne odpowiedniki, co z kolei prowadzi do lawinowo narastających komplikacji. Nieco spokojniejszym kontrapunktem jest „Czas ucieka", refleksyjna opowieść o nieubłaganym upływie czasu widzianym z perspektywy jednego, pojedynczego życia, natomiast zamykające tom „Osobliwe pętle" to zdecydowanie najbardziej eksperymentalny z segmentów – i zarazem najtrudniejszy w odbiorze, z premedytacją mylący porządek kadrów, ułożonych na kolejnych stronach w koncentryczne okręgi, opowiadający o dziewczynie uwięzionej w pętli czasowej.

Lektura tak skonstruowanego albumu wymaga więcej skupienia niż przeciętny komiks. To zdecydowanie nie jest pozycja, którą przerzuca się bezmyślnie w oczekiwaniu na przerwę w innych zajęciach, ale nakład tej uwagi zwraca się z nawiązką. Każda z historii, mimo przyjmowania zupełnie innej formy i tonu, niesie ze sobą coś więcej niż tylko fabularną ciekawostkę. To bowiem opowieści głęboko refleksyjne, dotykające tego, kim jesteśmy i jak radzimy sobie (albo nie radzimy) z upływem czasu, jaki został nam dany. Trudno o lepszą gratkę dla czytelników zainteresowanych tym, jak fantastyka naukowa potrafi wykorzystywać temat czasu nie jako gadżet fabularny, lecz jako pretekst do stawiania znacznie poważniejszych pytań.
Na szczególne uznanie zasługuje przy tym strona graficzna, która niezależnie od tego, o którym z segmentów mówimy, pozostaje wręcz modelowo uporządkowana. Mimo feerii jaskrawych barw i coraz bardziej odjechanych wizji, jakie kolejne kadry starają się urzeczywistnić, album ani przez moment nie traci czytelności („Xoco” patrzę w tym momencie na ciebie..). To, co twórcy chcą przekazać, pozostaje klarowne i precyzyjnie wyważone, dzięki czemu odbiór całości bliższy jest oglądaniu dobrze zmontowanego filmu niż przedzieraniu się przez rysunkowy chaos, co przy tak eksperymentalnej formie, zwłaszcza w przypadku „Osobliwych pętli", jest osiągnięciem samym w sobie.

Nie da się ukryć, że tego rodzaju antologia, żonglująca tak odmiennymi tonami i stylami narracyjnymi, mogłaby z łatwością rozpaść się na zbiór niepowiązanych ze sobą ciekawostek. „Wybranym zdarzeniom kryzysowym" udaje się jednak uniknąć tej pułapki, budując z pozornie osobnych historii spójną, przemyślaną całość, w której forma nieustannie służy treści, a nie odwrotnie. Mimo wymagającego charakteru lektury i miejscami celowo utrudnionej narracji, trudno o komiks, który równie skutecznie łączyłby wizualną odwagę z rzeczywistą głębią i to właśnie czyni go jedną z najciekawszych pozycji, jakie w tym roku trafiły na polski rynek.