50 najlepszych mang dla dorosłych cz. 1 [50-26]

Jeden z najpopularniejszych tytułów w historii kultowego tygodnika „Weekly Shounen Jump” siłą rzeczy musiał powstawać z myślą o młodych chłopcach, ale już po kilku stronach okazuje się, że standardy z połowy lat 80. wyraźnie odstają od dzisiejszych. Głównym bohaterem jest tutaj dorosły facet, który jeżeli nie wymachuje pistoletem, to robi wszystko, by zainteresować sobą płeć przeciwną. Czasami ton bywa tak poważny, że według zachodnich norm nikt poniżej osiemnastego roku życia nie powinien po „City Hunter” sięgać (krew się leje strumieniami, a kobiece ciała ukazywane są w pełnej nagości), kiedy indziej jest z kolei lekko i zabawnie jak w komedii kryminalnej. Ten rubaszny humor zdecydowanie nie jest dla każdego, ale kto żywi sentyment do „Akademii policyjnej”, „Weekendu u Berniego” i podobnych hitów z wypożyczalń kaset wideo przed trzydziestoma laty, znajdzie w przygodach Ryo Saeby urokliwy relikt z minionej epoki.

Gdyby zamiast długiej listy z mangami skierowanymi do dorosłych czytelników i czytelniczek, możliwa była wyłącznie rekomendacja skrócona do jednego zdania, wystarczyłoby napisać: „Sprawdźcie katalog wydawnictwa Hanami”. Na polskim rynku to specjaliści od tego rodzaju tytułów z bogatą, różnorodną ofertą. „Saga winlandzka” to z kolei pozycja szczególna, bo sprawia wrażenie tworzonej na pograniczu dwóch kategorii wiekowych. Z jednej strony losy Thorfinna przypominają klasyczną opowieść o dojrzewaniu rodem z shounenów pokroju „Chainsaw Mana” albo „Blue Lock”, z drugiej nie ma tutaj fikuśnych fryzur i ciosów o groźnych, wykrzykiwanych przed ich zadaniem nazwach. Makoto Yukimura stworzył komiks realistyczny, głęboko zakorzeniony w historii. Nie stronił od widowiskowych, brutalnych pojedynków, ale osadził je w szerszym kontekście politycznym, związanym z duńsko-brytyjskimi bataliami sprzed stuleci.

Wiarygodnie przedstawiona relacja rodzica z dzieckiem może stanowić wyjątkowy fundament fabularny, o czym świadczy chociażby sukces „The Last of Us” (nawet jeżeli Joela z Ellie nie łączą więzy krwi). Komugi i jej ojciec Haruo, były policjant, to podobny duet, ale Rito Asami spajającą go bliskość i drobne, piękne momenty z życia codziennego za każdym razem ukazuje w retrospekcjach. Przyczyna jest tragiczna – mężczyzna został zamordowany. Z tajemniczego listu córka dowiaduje się jednak, że główny podejrzany może być w rzeczywistości niewinny, co nie byłoby może wiarygodną poszlaką, gdy nie to, że nadawcą jest sam Haruo… Od tego zaczyna się pasjonująca historia łącząca pochłaniającą bez reszty intrygę z trudnym tematem mierzenia się ze stratą.

Najpierw była light novela, na jej podstawie powstała manga, a później jeden z najbardziej oryginalnych filmów science-fiction ostatnich lat – „Na skraju jutra” z Tomem Cruisem i Emily Blunt. Znany też jako „Dzień świstaka” z kosmitami, egzoszkieletami i karabinami. Ten tytuł zadowoli każdego, kto szuka czegoś krótkiego, ale intensywnego, bo akcja gna tutaj na złamanie karku. Nie ma czasu na przerwę i refleksję nad wydarzeniami, ale nie odbija się to negatywnie na głębi tożsamości głównego bohatera. Keiji zmienia się na naszych oczach z trudnego do polubienia amatora w eksperta od uśmiercania obcych, który po każdej przywracającej go do życia pętli nosi coraz cięższy bagaż doświadczeń na barkach. Nawet jeżeli jego towarzysze wracają do życia, to oglądanie ich śmierci dziesiątki razy pozostawia rysę na psychice. Znakomite są do tego rysunki Takeshiego Obaty, znanego również z „Bakumana” i przede wszystkim z „Death Note”.

To nie jest kolejne „boys love”, gdzie doskonale piękni młodzi mężczyźni przełamują nieśmiałość, by odkryć wielką miłość. Kanadyjczyk Mike Flanagan to rosły, brodaty mężczyzna, który przybywa do Japonii, by poznać Yaichiego, samotnego ojca, a także brata bliźniaka jego niedawno zmarłego męża. Nie ma w tym ani naiwnego romantyzmu, ani ordynarności, jest za to fascynujące zderzenie kultur i wyjątkowe relacje pomiędzy trojgiem głównych bohaterów – ojcem, córką i nieznajomym, który powoli staje się ich rodziną. Autor Gengoroh Tagame jest znany z mang o tematyce homoseksualnej. Tworzy je od lat 80., ale dopiero w „Mężu mojego brata” zerwał z elementami pornograficznymi, co przyniosło mu międzynarodową popularność i prestiżową nagrodę Eisnera.

Balsamista Shinjiro to postać pod wieloma względami przypominająca Śmierć z wizji Neila Gaimana. Jest do niej podobny nie tylko ze względu na bladą skórę i czarną czuprynę, ale również w postrzeganiu umierania nie jako końca życia, tylko jego części. Trudno wskazać mangę, która z większą czułością i empatią mierzyłaby się z tematem żałoby i odchodzenia. Akcji właściwie nie tutaj ma, fabuła jest prosta, ma epizodyczny charakter i drepcze w miejscu, ale emocje są tak intensywne, że po tych zaledwie siedmiu tomach pozostaje duży niedosyt. Powinny sięgnąć po ten tytuł szczególnie te osoby, które same mierzą się z utratą kogoś bliskiego.

Mogłoby się wydawać, że temat ulicznych wyścigów został wyczerpany przez serię „Szybcy i wściekli”, w końcu od nielegalnych zawodów dotarliśmy do gnania cudacznymi pojazdami po tafli lodu, spod której wynurza się łódź podwodna. Ukazująca się oryginalnie w latach 1995-2013 (a w Polsce od 2022 roku) seria „Initial D” choć punkt wyjściowy ma podobny, rozwija się jednak w zupełnie innym kierunku. Shigeno z tomu na tom zamiast pokazywać coraz więcej i w bardziej wybuchowy sposób, stara się równoważyć zawrotną akcję z osobistymi, wiarygodnymi historiami. To nie jest manga o sportowych samochodach i pozbawionych tożsamości kierowcach, opowiada o ludziach z krwi i kości.

W połowie lat 90. ubiegłego wieku Christophe Gans (znany między innymi z jednej z najbardziej udanych ekranizacji gier wideo w historii – „Silent Hill” z 2006 roku) wyreżyserował film, który w Polsce ukazał się pod tytułem „Wybrany” i szturmem wziął wypożyczalnie kaset wideo. Mało kto zdawał sobie wówczas sprawę z tego, że materiał źródłowy stanowiła manga „Crying Freeman”, a ta po raz pierwszy ukazała się w Polsce również w 2006 roku i niedawno wreszcie doczekała dodruku. Co ciekawe, to ekranizacja wydaje się bardziej przerysowana i efekciarska, skierowana raczej do młodszej publiczności. Komiks jest zdecydowanie bardziej ponury i brutalny, a niektóre ze scen z pogranicza gore i erotyki tak dosadne, że niewielu reżyserów miałoby odwagę przenieść je na ekrany.

Trochę się na polskie wydanie „Gantz” naczekaliśmy, w końcu jednak – prawie dokładnie ćwierć wieku po publikacji pierwszego rozdziału w Japonii – jedna z najpopularniejszych mang w historii trafiła nad Wisłę. Zagadka, akcja, specyficzne dla japońskiego komiksu, frywolne podejście do nagości i osobliwe poczucie humoru – to wszystko jest tutaj wymieszane w idealnych proporcjach, ale służy nie tylko rozrywce. Hiroya Oku pokazuje przez ten pryzmat skłonność człowieka do krzywdzenia innych i cynizm współczesnych społeczeństw, co niestety okazuje się nie tracić na aktualności.

Satoshi Kon znany jest przede wszystkim jako reżyser anime i to jeden z najbardziej utytułowanych w historii. To on stoi za „Perfet Blue”, „Rodzicami chrzestnymi z Tokio” czy „Papriką”. Mang opublikował niewiele, bo tylko trzy, a po wydaniu prze Kotori „Paktu z morzem” w czerwcu tego roku wszystkie są już w Polsce dostępne. Streszczenie fabuły do opowieści o miasteczku, do którego zagląda syrena i zamieszkujących go złych ludziach próbujących uczynić z niej atrakcję turystyczną z jednej strony jest adekwatne, z drugiej nieuczciwe. Nastrój, tajemniczość i sposób ukazania postaci dalekie są od disneyowego standardu. To pięknie narysowana współczesna baśń, w której także starsza publiczność odnajdzie wiele dla siebie.

Mangowy klasyk z końcówki ubiegłego stulecia, który nigdy nie doczekał aż tak dużej popularności, jak „Akira” czy „Berserk”, a kiepska hollywoodzka ekranizacja Roberta Rodrigueza sprzed kilku lat zdecydowanie nie pomogła. Fabuła kręci się wokół motywu popularnego w literaturze cyberpunkowej, podejmowanego również w znacznie bardziej znanym „Ghost in the Shell” (czy maszyny mogą mieć tożsamość?), ale Kishiro ukazał go w wyjątkowo surowy, brudny i mroczny sposób. W trakcie lektury często zamiast zastanawiać się nad ludzkimi cechami maszyn, można zachodzić w głowę, dlaczego sami siebie jesteśmy gotowi w tak bestialski sposób dehumanizować.

To niepodważalnie jest shounen – roi się tutaj od widowiskowych scen akcji, a główni bohaterowie muszą się mierzyć z coraz trudniejszymi przeciwnikami. Otoczka jest jednak oryginalna, bo szpieg i płatna zabójczyni dla przykrywki opiekują się dzieckiem o telepatycznych zdolnościach, mimo że jedno ma drugie za zwykłego cywila, a w dodatku akcję osadzono w mieście zainspirowanym Berlinem okresu zimnej wojny. Samo w sobie jest to na tyle nietypowe, że ma szansę zainteresować każdego, niezależnie od wieku, ale warto sięgnąć po tę mangę szczególnie wtedy, jeżeli jest się rodzicem. Z wielką czułością i empatią ukazuje trudy, z którymi na co dzień mierzą się nie tylko ojciec i matka, ale także dziecko próbujące pojąć skomplikowane reguły dorosłego świata. „Spy x Family” to nienaiwna szpiegowsko-familijna manga pełna ciepła i zaskakująco bezpardonowych scen walk. Rzadki dowód na to, że jak coś jest dla każdego… to faktycznie takie może być.

Weteran rosyjsko-japońskiej wojny zapuszcza się w dzikie rejony Hokkaido w poszukiwaniu złota – zanosi się na komiks przygodowy osadzony w nietypowych realiach, ale „Golden Kamuy” to znacznie więcej. Satoru Noda zgłębił tradycje, zwyczaje, a nawet język ludu Ajnów, podejmując przy tym tematy moralności, poczucia winy i honoru. Wykonał tytaniczną pracę, tworząc dopracowany w każdym detalu kontekst fabularny między innymi dla scen akcji wyglądających jak wyjęte wprost z filmów Jackiego Chana. Nie zapomniał jednak o najważniejszym – postaciach z krwi i kości. Wyjątkowych i niepowtarzalnych, na losach których czytelnikom będzie zależało.

Postapokaliptyczny świat zamieszkały przez żywe trupy i samotnego śmiałka poszukującego lekarstwa dla ludzkości – niby nic nowego, ale Tsutomu Nihei nie raz dowodził, że nawet na bazie prostego tematu jest w stanie zrobić coś wyjątkowego (chociażby w kultowym „Blame!”). Wyjątkowy jest tutaj przede wszystkim nastrój – przypomina cyberpunkową estetykę, ale w wydaniu po końcu świata, co podkreślają ponure, gęsto cieniowane rysunki, w które można się wpatrywać godzinami. Może treść nie jest szczególnie oryginalna, ale „Biomega” to jeden z najpiękniejszych armagedonów, jakie kiedykolwiek narysowano.

O tym tytule zrobiło się nad Wisłą głośno bardzo szybko, bo przecież nieczęsto mangacy na czas i miejsce akcji wybierają piętnastowieczną Polskę. Co ciekawego działo się wtedy u nas? Mikołaj Kopernik odkrywał astronomię i zdobywał wiedzę, która pozwoliła mu „wstrzymać Słońce, ruszyć Ziemię”. Na jego biografii bazują losy fikcyjnego Rafała, który ma twardy orzecha do zgryzienia – zgłębiać tajniki zakazanej nauki narażając siebie na śmierć czy wieść spokojne, pobożne, ale pozbawione celu życie? Uoto nie jest może mistrzem rysunku, nadrabia za to sprawnym połączeniem powieści historycznej z osobistą perspektywą kilku bohaterów i zaskakującymi zwrotami w ich trudnej krucjacie ku prawdzie.

Jedna z tych historii, gdzie główny bohater mierzy się z konsekwencjami swoich czynów, mimo że nie pamięta dopuszczenia się ich. Walczy sam ze sobą, by uzupełnić luki, a czytelnicy zostają zaproszeni do rozgryzania zagadki razem z nim. Podobne pomysły w kinie były realizowane wielokrotnie (dość wspomnieć „Memento” czy „Zakochanego bez pamięci”), ale format komiksowy ma tę przewagę, że nie jest ograniczony długością metrażu. Twórcy korzystają z tego atutu z rozmachem, tworząc zawiłą, niespiesznie rozwijającą się intrygę naszpikowaną zwrotami akcji. Nie dość, że „Morderca w mojej głowie” to jeden z ciekawszych japońskich thrillerów psychologicznych, to jeszcze został fenomenalnie narysowany. Itou słusznie postawił na realizm, przywiązując dużą wagę do mimik i zręcznie balansując pomiędzy przestrzennymi kadrami z niemal całkowicie białym tłem a bardzo szczegółowymi i gęstymi w scenach wymagających zwiększenia napięcia. Z jednej strony chciałoby się tę historię pochłonąć jak najszybciej, z drugiej trudno się oprzeć robieniu przerw na podziwianie jej oprawy graficznej.

Kolejna manga, która niby jest shounenem, bo ukazuje się w skierowanym do młodych mężczyzn magazynie „Dengeki Daioh”, a jednak jej treść powinna zainteresować także osoby dorosłe. Zwłaszcza te, które mają dzieci. Główna bohaterka to tytułowa Yotsuba Koiwai, pięciolatka z osobliwym spojrzeniem na świat, dla której zwyczajne przedmioty codziennego użytku czasami stanowią trudne do rozszyfrowania zagwozdki. Z tego wynikają liczne wątki komediowe, ale pojawiają się również bardziej wzruszające i ciepłe, związane z relacjami z przybranym ojcem czy nowymi sąsiadami. Warto po ten tytuł sięgnąć nie tylko po to, by przypomnieć sobie, jak naiwnie patrzyliśmy kiedyś na świat, ale także po to, by dać trochę więcej luzu małemu człowiekowi z własnego otoczenia.

Jeszcze jedna obyczajowa manga skierowana niby do nastolatków, a faktycznie odpowiednia również dla dorosłych, a nawet dla osób starszych. Główną bohaterką jest młoda duchem siedemdziesięciopięcioletnia wdowa, której ciekawość nakazuje sięgnąć po komiks boys love. Kiedy zaczyna się wciągać w pozycje tego rodzaju i przychodzić do księgarni po więcej, przy okazji odkrywa prawdziwą przyjaźń po zapoznaniu się z siedemnastoletnią pracowniczką sklepu. Nie dość, że przyglądanie się, jak wspólne hobby potrafi łączyć pokolenia w czasach, kiedy marketingowcy próbują wciskać nam przeróżne produkty na siłę, dzieląc na boomerów, milenialsów, zetki, alfy i tak dalej, to jeszcze oszczędne, rysowane nieco „niechlujnie” kadry same w sobie kipią od emocji.

Koncept społeczeństwa wymuszającego na jednostce poświęcenie w okrutny i brutalny sposób po to, by świeciła przykładem eksplorowano wielokrotnie – w „Battle Royale” Kinjiego Fukasaku, bliźniaczo podobnych „Igrzyskach śmierci” czy niedawnej ekranizacji „Wielkiego marszu” według pomysłu Stephena Kinga. „Ikigami” ma jednak tę przewagę nad każdym z tych tytułów, że do zagrożonej grupy może się zaliczać niemal każdy, dzięki czemu łatwiej przychodzi identyfikowanie się z poszczególnymi postaciami. Potencjalne ofiary to wszyscy w wieku od osiemnastu do dwudziestu czterech lat, a cichym zabójcą jest wszczepiana w podstawówce nanokapsułka, która może, ale nie musi się aktywować. Widmo śmierci ma za zadanie motywować do działania, ale tak intensywna walka z prokrastynacją – w dodatku sformalizowana prawnie – wydaje się sporą przesadą. Nie ma w tej wizji bezpiecznego dla postronnych osób odludzia, walk na bronie wszelkiej maści i rywalizacji o wygraną. Jest realizm i autentyczny ludzki dramat.

Znowu niby shounen, a faktycznie pozycja dla szerszego grona odbiorców. Tym razem jednak długo wydaje się, że nie będzie tutaj niczego poza silną dziewczyną z wielkim mieczem szlachtującą potwory i szukającą zemsty za zabójstwo swojej mentorki. Sztampa, nawet jeżeli pod względem rysunków imponująca. Im jednak dalej, tym te z pozoru proste postacie zaczynają zyskiwać większą głębie. Ich historie, dążenia, konflikty okazują się wielowymiarowe, a jak dorzucić do tego inspirowany średniowieczną Europą świat zanurzony w mroczny fantasy, to szybko okazuje się, że znajdą tutaj coś dla siebie nie tylko nastoletni fani „Hobbita”, ale też dorośli odbiorcy „Gry o tron”.

Po śmierci gnębionego przez rówieśników syna, tytułowa Maria zatrudnia się jako pielęgniarka w szkole, do której uczęszczał. Jak nie trudno się domyślić, zamiary ma dokładnie odwrotne niż wskazywałaby na to nowa funkcja… Dzięki wysokiemu stopniowi desperacji i determinacji głównej bohaterki oraz realizmowi stosowanych przez nią metod, „Wyroki Marii” przypominają słynną trylogię zemsty Park Chan-wooka. Nawet jednak koreański reżyser nie posuwał się do aż tak przytłaczającego ukazywania okrucieństwa, tortur i przemocy. Wszystko to służy jednak temu, co powinno być celem każdej historii o zemście – satysfakcji po wyrównywaniu rachunków. To nie tylko jedna z ciekawszych mang dla dorosłych, ale też jedna z tych skierowanych wyłącznie do osób o nerwach ze stali.

Ponownie manga dla dorosłych w przebraniu shounena. Z początku wydaje się, że drugi z tytułowych bohaterów jest tym głównym, a jego kocie przygody będą krótkimi, komediowymi epizodami. Im jednak dalej, tym perkaty kot Fukumaru i jego zabawne losy zaczynają silniej kontrastować z codziennością jego właściciela – owdowiałego pianisty, który kiedyś nagrywał albumy i występował w wielkich salach koncertowych, a teraz próbuje stanąć na nogi po tragedii jako szkolny nauczyciel muzyki. Niewinne żarciki w stylu kultowego „Cześć, Michael” niespodziewanie przeobrażają się we wzruszająca opowieść o radzeniu sobie ze stratą.

Ojciec zostaje przeniesiony do nowej pracy gdzieś na odludzi i zabiera ze sobą rodzinę, ale sielanka szybko zostaje przerwana przez tajemnicze, groźne wydarzenia… To znany schemat, chociażby za sprawą „Lśnienia” Stanleya Kubricka, ale w „Gannibal” wraca w autorskiej wizji z jeszcze silniejszym elementem horrorowym i pełną napięcia atmosferą. Fabuła przypomina nieco „Shiki” Fuyumi Ono, ale zamiast wampirów po cichu wykańczających mieszkańców niewielkiej wioski, tutaj mamy kanibali. W odróżnieniu od „Shiki”, w „Gannibalu” nie występują w dodatku postacie z barwnymi fryzurami, przypominające stereotypowych przedstawicieli shounenów. Są wiarygodne i pod względem rysunku, i tożsamości osoby z krwi i kości, dzięki czemu łatwo przychodzi zawieszenie niewiary. Wszystko, co się tutaj dzieje wydaje się na tyle prawdopodobne, że nie raz włos jeży się na głowie.

„Basilisk” to historyczna manga z wydarzeniami osadzonymi w Japonii początków siedemnastego wieku. Nie ma tutaj szczególnie zawiłej, wielowątkowej fabuły, są za to emocje i widowiskowe sceny walk pomiędzy dwoma zwaśnionymi klanami ninja, z których wyłoniony ma zostać spadkobierca tronu po szogunie Ieyasu Tokugawie. Całe szczęście polska wersja ukazała się w powiększonym formacie, bo jest na czym zawiesić oko. Segawa każdy kadr narysował z ogromnym pietyzmem, z jednej strony zachwycając przemyślanymi choreografiami pojedynków, z drugiej przedstawionymi z wyjątkową pieczołowitością plenerami. Dla fanów „Ninja Scroll” pozycja obowiązkowa.

Tatsumi Karasawa to oszczędny w okazywaniu emocji twardziej, który pewnego dnia pojawia się w Shinjuku i zaczyna wykrajać dla siebie coraz większy kawałek tortu na terenie zarządzanym przez yakuzę. Charyzmatyczny, odważny i tajemniczy – jest jedną z tych postaci, których magnetyzm nie pozwala oderwać od nich oczu. Osoby zainteresowane filmami z nurtu yakuza eiga będą zachwycone jego losami, pod wieloma względami przypominają takie klasyki jak „Namaszczonego do zabijania”, „Hana-bi” czy „Pogrzeb honoru”. „Heat” ma w dodatku tę przewagę, że nie musi ograniczać się do długości metrażu, dzięki czemu Buronson (znany przede wszystkim z „Pięści Gwiazd Północy”) stworzył jedne z najbardziej różnorodnych i oryginalnych postaci, jakie kiedykolwiek znalazły się w fikcyjnych historiach na temat japońskich gangsterów.