Dragon Head, tom 01

Początek Dragon Head (tom 1-2) jest stosunkowo prosty. Pociąg ulega katastrofie, a nastolatkowie Teru, Nobuo i Ako należą do jedynych ocalałych. Zostają uwięzieni pod ziemią i muszą zmierzyć się nie tylko z fizycznymi konsekwencjami wypadku, lecz także z własnym strachem. Zamiast długiego wstępu otrzymujemy od razu obraz kompletnego zniszczenia. Ciemność, zwały gruzu i ciała tych, którzy nie mieli szczęścia są tu wszędzie. Mochizuki nie popada tu jednak w nadmierny schematyzm. Pierwszy tom jest przede wszystkim doświadczeniem zamknięcia i niemocy. Czytelnik razem z bohaterami długo nie wie, co się stało, czy nadejdzie pomoc i co właściwie znajduje się poza miejscem katastrofy. Autor nie zasypuje nas wyjaśnieniami. Zamiast tego pozwala, żeby niewiedza sama napędzała napięcie. Tempo jest przez to spokojne, momentami wręcz powolne, ale nie odbieram tego jako wady. W tej historii pośpiech osłabiłby atmosferę.

Drugi tom wykonuje natomiast bardzo potrzebny ruch. Historia zaczyna wychodzić poza zamkniętą przestrzeń, pojawiają się nowe miejsca i inni ludzie, a sama opowieść nabiera bardziej przygodowego charakteru. Nie oznacza to jednak, że tajemnica zostaje rozwiązana. Wręcz przeciwnie. Zamiast jednej zagadki dostajemy cały zestaw pytań dotyczących tego, co wydarzyło się poza miejscem, w którym zaczęła się katastrofa.

Najciekawszym elementem pierwszych dwóch tomów są dla mnie bohaterowie i sposób, w jaki kryzys wpływa na ich zachowanie. Teru próbuje działać i szukać rozwiązania, choć sam nie jest odporny na strach. Jego postawa daje historii potrzebny punkt oparcia, ponieważ nie sprowadza się do prostego wizerunku bohatera pozbawionego słabości.

Ako reaguje inaczej. Jej sytuacja jest mocno związana z poczuciem zagrożenia i bezradności, ale nie zostaje sprowadzona wyłącznie do roli osoby wymagającej ochrony. W relacjach między bohaterami widać przede wszystkim napięcie wynikające z tego, że każde z nich inaczej radzi sobie z katastrofą.

Najbardziej niepokojący jest Nobuo. Jego reakcja na sytuację pokazuje, jak szybko strach może przejść w zachowanie, którego trudno już kontrolować. Autor nie potrzebuje przy tym wielkich scen. Wystarczają drobne decyzje, sposób zachowania i coraz wyraźniejsze pęknięcia w relacjach między ocalałymi. To właśnie dzięki nim Dragon Head nie jest wyłącznie historią o katastrofie. Jest również opowieścią o tym, co dzieje się z ludźmi, kiedy znika porządek, który wcześniej regulował ich życie. W pierwszym tomie działa to szczególnie mocno, bo zamknięta przestrzeń nie pozwala bohaterom uciec ani od zagrożenia, ani od siebie nawzajem.

Atmosfera panująca w tym komiksie jest niesamowicie gęsta i przytłaczająca. Przez długi czas lektury towarzyszy nam nieprzyjemne uczucie klaustrofobii. Ciemność tunelu jest niemal fizycznie wyczuwalna, a każdy szelest czy osuwający się kamień potęguje stan permanentnego zagrożenia. Kiedy akcja przenosi się na zewnątrz, wcale nie robi się bezpieczniej ani przyjemniej. Krajobraz spowity w nieprzeniknionym mroku, brudzie i niepewności buduje wizję świata po wielkim kataklizmie, w którym nie ma miejsca na optymizm. Czytelnik razem z postaciami błądzi po omacku, nie wiedząc, co wywołało tę tragedię.

Wizja postapokalipsy serwowana przez autora jest surowa i odarta z jakiejkolwiek romantyzacji. Widzimy zagubionych ludzi, wojsko działające bez jasnych rozkazów i ocalałych łączących się w oszalałe bandy. Paranoja jest tu wszechobecna. Każde spotkanie z drugim człowiekiem rodzi niepokój, bo nigdy nie wiadomo, czy napotkana osoba zachowała jeszcze choćby resztki zdrowego rozsądku. Mrok i niepewność stają się tu osobnymi, pełnoprawnymi bohaterami opowieści.

Warstwa graficzna jest z mocniejszych stron Dragon Head. Mochizuki świetnie wykorzystuje twarze bohaterów, ich zmęczenie, strach i dezorientację. Mimika nie jest dodatkiem do scen, lecz jednym z podstawowych sposobów przekazywania emocji.

Szczególnie dobrze wypada tu praca z czernią i cieniem. W tunelu ograniczona ilość światła staje się częścią narracji. Niektóre elementy są ledwie widoczne, inne zostają mocniej wyeksponowane, a czytelnik zaczyna zwracać uwagę na każdy fragment przestrzeni. To bardzo skuteczny sposób budowania napięcia bez konieczności ciągłego podkręcania wydarzeń.

Równie dobrze wypadają zniszczenia i gruz. Rysunki są szczegółowe, ale ich najważniejszą funkcją nie jest popisywanie się kunsztem. Mają sprawić, że otoczenie stanie się kolejnym przeciwnikiem bohaterów. W drugim tomie, kiedy przestrzeń zaczyna się rozszerzać, Mochizuki pokazuje również, że potrafi przenieść tę atmosferę poza tunel.

Podoba mi się też jego powściągliwość w prezentowaniu grozy. Dragon Head często sugeruje więcej, niż pokazuje. Dzięki temu niektóre obrazy zostają w głowie dłużej niż bardziej dosłowne sceny. To szczególnie dobrze współgra z psychologicznym charakterem historii.