Kim jest Ram V? Przegląd twórczości – superbohaterowie, potwory, starzy i nowi bogowie
Ram V, indyjski pisarz, który w ostatnich latach podbija amerykański rynek komiksowy, już za chwilę odwiedzi nasz kraj w ramach festiwalu Komiksowa Warszawa. Polscy czytelnicy mieli już szansę zapoznać się z jego autorskimi seriami, jak i z tytułami tworzonymi dla Marvela i DC. Dlaczego V to twórca, którego warto mieć na swoim radarze?
Urodzony w Bombaju Ramnaryan Venkatesan raczej późno odkrył komiksowe powołanie, przynajmniej w porównaniu z większością swoich kolegów po fachu. Podczas gdy inni scenarzyści historię swojej miłości do sztuki sekwencyjnej zwykle rozpoczynają od stert znalezionych na strychu zeszytów, w jakich zaczytywali się jeszcze jako brzdące, Ram V w komiksie zakochał się dopiero jako dwudziestolatek, gdy jego ówczesna dziewczyna podarowała mu na urodziny kopię pierwszego tomu Sandmana. V, studiujący wtedy inżynierię chemiczną, wcześniej nie widział w komiksach nic specjalnego, ale oniryczna saga Neila Gaimana kompletnie go oczarowała. Niedługo potem zaczął pochłaniać kolejne tytuły z imprintu Vertigo, poznając w ten sposób twórczość Alan Moore’a, Granta Morrisona czy Gartha Ennisa, a początkowe zauroczenie medium komiksu zmieniło się w kwitnący romans.
Nie oznaczało to jednak natychmiastowego karierowego piwotu – V skończył studia i jako inżynier chemik podejmował się pracy w różnych krajach, nim zdecydował się na pisarski debiut. Był nim wydany w 2012 przez indyjskie Holy Cow Entertainment komiks Aghori, czerpiący z tradycji tytułowego ruchu ascetycznego znanego z używania ludzkich zwłok w swoich praktykach. Na przebicie się do szerszej grupy odbiorców V musiał poczekać jeszcze cztery lata – z pomocą platformy Kickstarter w 2016 roku udało mu się samodzielnie wydać komiks Black Mumba, zbiór noirowych opowieści osadzonych w Bombaju. Bohaterowie jego kolejnego komiksu, Grafity’s Wall z 2018 roku, również żyli w jego rodzinnym mieście. Twórczość V opuściła granice indyjskiej metropolii dopiero w 2019 roku, gdy specjalizujące się w opowieściach grozy, amerykańskie wydawnictwo Vault Comics opublikowało jego serię These Savage Shores, w Polsce wydaną przez Lost in Time rok później jako Dziki ląd.
Dziki ląd
These Savage Shores
Rok 1766. Dwa stulecia po tym, jak pierwszy europejski okręt dopłynął do Wybrzeża Malabarskiego i zawinął do portu w Kalikacie, Brytyjska Kompania Wschodnioindyjska stara się zabezpieczyć swoją przyszłość na lukratywnym Jedwabnym Szlaku.
Na pokładzie jednego ze statków Kompanii przybywa istota będąca ucieleśnieniem pradawnego zła, licząc na zadomowienie się w nowo odkrytej krainie. Wkrótce jednak przekonuje się, że ziemie nad Indusem zamieszkują demony i legendy dużo starsze od niej samej.
To dziki ląd, gdzie dni są parne, a noce obnażają kły.
05.2020
I
Kolor
Twarda
170×260 mm
176
69,99 zł
9788395686900
Chociaż w Dzikim lądzie Ram V cofa się o ponad 250 lat w przeszłość, to wciąż nie opuszcza swojej ojczyzny. W drugiej połowie XVIII wieku, w czasach świetności Brytyjskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej, dystyngowany dżentelmen Alain Pierrefont – przy okazji członek wampirzej socjety – wyrusza do Indii, by kontynuować swoje łowy. Nie jest jednak gotowy na spotkanie z zamieszkującymi ten ląd pradawnymi siłami, znacznie potężniejszymi i starszymi od jego szlacheckiego dziedzictwa. Tutaj krwiopijca taki jak Alain wcale nie figuruje na szczycie łańcucha pokarmowego.
Dziki ląd to kapsułka zawierająca po szczypcie wszystkiego, co w swoich komiksach eksploruje Ram V. To twórca dumny ze swojego pochodzenia i własnej kultury, ochoczo czerpiący z indyjskich wierzeń i zwyczajów, rozliczający się z przeszłością i teraźniejszością swojego kraju. Światy kreowane przez Rama V mają przyciągającą, baśniową właściwość; to ożywione mity, zaczerpnięte z rzeczywistej historii bądź tworzone przez samego V, zatem należy patrzeć na nie jako na parabole, a zamieszkujące je postacie postrzegać jako chodzące symbole. Mimo ich alegoryczności, V za wszelką cenę poszukuje w bohaterach swoich komiksów człowieczeństwa – a szczególnie związanych z ludzką naturą przywar. W wywiadzie dla Comics Journal V przyznał, że “w gruncie rzeczy, w moich historiach prawie zawsze rozchodzi się o bezsilność” i rzeczywiście, główny bohater Dzikiego lądu, Bishan, mimo daru – tudzież klątwy – nieśmiertelności nie jest w stanie uratować tych, który kocha najbardziej przed staniem się ofiarami kolonialnej machiny.
Boskość sprowadzoną do boleśnie ludzkiego poziomu zobaczymy też w komiksie wieńczącym Bombajską trylogię V, czyli w Wielu śmierciach Laili Starr, wydanych w Polsce w 2023 przez Mucha Comics. Gdy rodzi się dziecko mające w przyszłości odkryć sekret nieśmiertelności, bogini śmierci zostaje zwolniona ze swojej posady. Trafia na Ziemię jako Laila Starr, dwudziestolatka, która jeszcze chwilę wcześniej miała zginąć. Teraz przyświeca jej jeden cel: pozbyć się niemowlaka, przez którego straciła swoją karierę. Zadanie okazuje się jednak znacznie trudniejsze, niż się spodziewała.
Wiele śmierci Laili Starr
The Many Deaths of Laila Starr
Ludzkość jest bliska odkrycia tajemnicy nieśmiertelności. W rezultacie awatara Śmierci zostaje wypędzona na Ziemię, aby wieść życie w Bombaju jako zwykła dwudziestolatka – Laila Starr. Zmagając się z utratą posady i nowo odkrytą śmiertelnością, Śmierć postanawia nie dopuścić do zburzenia cyklu życia i upewnić się, że nie zostanie tylko wspomnieniem. Udaje się więc na poszukiwanie sprawcy swoich nieszczęść, po drodze odkrywając prawdziwą rolę, jaką odgrywa we wszechświecie.
WIELE ŚMIERCI LAILY STARR to mistrzowska powieść graficzna autorstwa wielokrotnie nagradzanego scenarzysty Ramy V (Błękit w zieleni, Dziki ląd) i uznanego ilustratora Filipe Andrade (Captain Marvel), która bierze pod lupę cienką granicę między życiem a śmiercią, zgłębiając jej znaczenie przez pryzmat realizmu magicznego.
„Ram V ukazuje kolejną bogatą płaszczyznę ludzkiej egzystencji i nie boi się uczłowieczyć boskość. To nie jest zwykła opowieść o życiu i śmierci. Ten komiks, podobnie jak samo życie, trzeba po prostu doświadczyć”.
— ComicBook.com
„Ram V i Andrade stworzyli historię przesiąkniętą realizmem magicznym, która jest celebracją życia i tego, jak głębokie znaczenie mają zwykłe, codzienne doznania”.
— AIPT
„Wiele śmierci Laily Starr to owoc cyklicznej transcendencji”.
— The A.V. Club
03.2023
I
Kolor
Twarda
180×275 mm
144
75,00 zł
9788367571166
Lektura Laili Starr ujawnia kolejną prawdę na temat Rama V: to cholernie precyzyjny twórca. Nie chodzi wyłącznie o jego podejście do pisania scenariuszy – chociaż z pewnością da się w nim wyczuć naleciałości analitycznego umysłu niegdysiejszego inżyniera. W rozmowie z Davidem Harperem dla portalu SKTCHD V przyznał, że fachu pisarskiego nauczył się poprzez skrupulatną analizę 100 naboi Briana Azarello i Eudardo Risso, wręcz maniakalnie rozbijając każdy aspekt komiksu (liczbę scen na zeszyt, liczbę kadrów na stronę, liczbę słów na dymek) na czynniki pierwsze w ogromnej tabeli, poszukując powiązań, wzorów, odpowiedzi. Chociaż V nie znalazł w ten sposób nieomylnego przepisu na świetny komiks, to karkołomne zadanie pozwoliło mu zrozumieć specyfikę rytmu, jakim musi poruszać się w ramach pojedynczej strony, zeszytu czy całego albumu. To wypracowane wyczucie narracyjnego metronomu czyni z Laili Starr świetnie wyważony komiks, ale, tak jak wspominałem, precyzja Rama V objawia się w jeszcze jeden sposób – w bardzo intencjonalnym doborze artystów.
Podczas gdy rysunki Sumita Kumara w Dzikim lądzie charakteryzowało rygorystyczne trzymanie się dziewięciopanelowej struktury, Filipe Andrade zrywa w Laili Starr z ładem i harmonią na rzecz czystej zabawy i ekscentrycznego chaosu. Szaleństwo i płynność idą w parze z eksperymentalną naturą samego scenariusza Laili Starr, w którym V co chwilę przeskakuje w czasie i zmienia perspektywę narratora, w pewnym momencie czyniąc nim nawet… papierosa będącego świadkiem imprezy. Celowość Rama V przy wyborze współtwórców uwydatnia to, jak często ponownie sięga po ich pomoc: Kumar znów połączył siły z V w neoinoirowym thrillerze Jednoręki i Sześć palców (wyd. Lost in Time), a tymczasem drugi, równie barwny i pulsujący energią wspólny komiks V i Andrade, Rzadkie smaki (wyd. Timof Comics), dopiero co miał swoją polską premierę. Równie często Ram V współpracuje z Anandem RK, z którym stworzył wspomniane już Grafity’s Wall, przygrywany w rytmie jazzu horror Błękit w zieleni (wyd. KBOOM) i nadchodzący w drugiej połowie tego roku Resurrection Man: Quantum Karma (wyd. Egmont). Ostatnim stałym rysownikiem V jest Evan Cagle, z którym indyjski scenarzysta stworzył epicki świat mechów i kosmitów w Dawnrunner (wyd. Lost in Time) oraz odświeżył legendarny Czwarty Świat Jacka Kirby’ego w New Gods.
Jednoręki i Sześć palców
The One Hand and The Six Fingers
Komiks przeznaczony dla fanów Łowcy androidów, Ghost in the Shell i Czarnego lustra.
Dwaj najgorętsi na rynku scenarzyści komiksowi – RAM V (Dziki ląd, Wiele śmierci Laili Starr) i DAN WATTERS (Sandman Uniwersum. Lucyfer) – połączyli siły z rysownikami LAURENCE’EM CAMPBELLEM (B.B.P.O.) i SUMITEM KUMAREM (Dziki ląd), aby opowiedzieć iście wyjątkowy thriller kryminalny, teraz zebrany zgodnie z pierwotnym założeniem jako dwie miniserie, których zeszyty ułożone są naprzemiennie!
JEDNORĘKI opowiada historię ARIEGO NASSARA, detektywa z Neo Noveny, szpakowatego śledczego o godnych pozazdroszczenia wynikach, będącego o krok od emerytury, którą odwleka po brutalnym morderstwie noszącym znamiona charakterystyczne dla „Jednorękiego Zabójcy”… co nie powinno być możliwe, jako że Ari posłał go za kraty nie raz, ale dwa razy.
Bohaterem SZEŚCIU PALCÓW jest student archeologii z Neo Noveny. JOHANNES VALE zawsze miał kontrolę nad swoim życiem, ale kiedy popełnia brutalne morderstwo, posługując się modus operandi niesławnego seryjnego zabójcy, wszystko wymyka mu się z rąk… a on nie pamięta tego, co zrobił. Rozpoczyna się śmiertelna gra w kotka i myszkę, ciągnąca się przez dwie przeplatające się narracje. Obaj mężczyźni nie cofną się przed niczym, aby odkryć liczne tajemnice i rozwikłać łamigłówki tej sprawy, ale każde odkrycie prowadzi jeszcze głębiej w mroczne serce metropolii przyszłości.
Wydanie zawiera materiały opublikowane pierwotnie w miniseriach The One Hand #1-5 oraz The Six Fingers #1-5.
27.01.2025
I
Kolor
Twarda
180×275 mm
312
135,00 zł
9788368346053
Filozofia V przy jego autorskich tytułach nie ginie również w jego pracach dla amerykańskiej wielkiej dwójki. W 2018 roku V rozpoczął współpracę z DC od krótkiej historii z Mrocznym Rycerzem w roli głównej, a po serii back-upów w Justice League Dark przejął posadę scenarzysty Catwoman. Szansę na prawdziwe popisanie się swoim talentem V otrzymał w 2021 roku, gdy rozpoczął pisanie serii The Swamp Thing, w której rolę tytułowego Potwora z bagien przejęła nowa postać, autorska kreacja Rama V, Levi Kamei, naukowiec pochodzenia indyjskiego. V oddaje hołd legendarnej Sadze o Potworze z Bagien i, idąc za wzorem Alana Moore’a, zamiast jedynie kolejnego komiksu superbohaterskiego wykorzystuje postać Potwora do poprowadzenia podszytej elementami horroru rozprawy na temat otaczającej nas rzeczywistości.
Jeśli The Swamp Thing było dla V okazją do złożenia laurów Moore’owi, jego Detective Comics. Gothamski Nokturn (wyd. Egmont) musi, choćby podświadomie, być laurką dla Granta Morrisona i jego Sagi o Batmanie sprzed kilkunastu lat. To jak dotąd jedyna seria DC ze scenariuszami Rama V, do jakiej dostęp ma polski czytelnik, myślę jednak, że Detective Comics to zwieńczenie jego kariery w tym wydawnictwie: kompleksowa, gotycka opowieść o Batmanie i jego mieście, w której Gotham to bohater równorzędny, jeśli i nie ważniejszy od samego Mrocznego Rycerza. Operowa konstrukcja, jaką posługuje się V godnie oddaje epicką skalę jego historii, w której również łatwo zauważyć wszystkie ulubione zabiegi autora: mitologizację tematu, poszukiwaniu ludzkiej kruchości nawet w niezłomnym Batmanie, sięganie do swoich korzeni. To gęsta, rozbita na pięć tomów saga świadoma swojej wielkości, wynagradzającą cierpliwość czytelnika jedną z najciekawszych, najbardziej rozbudowanych współczesnych opowieści o Batmanie. V zawędrował również do Domu Pomysłów, gdzie w serii Venom (wyd. Egmont) razem z Alem Ewingiem kontynuował rozwijanie symbiontycznego zakątka uniwersum Marvela.
Batman. Detective Comics #01: Gothamski Nokturn: Uwertura
Batman Detective Comics: Vol. 1: Gotham Nocturne: Overture
Pierwszy tom serii „Detective Comics” w ramach linii wydawniczej Uniwersum DC.
Rozpoczynamy nowy etap w życiu Detektywa Nocy. Drogę wytycza mu wielokrotnie nagradzany scenarzysta Ram V („Catwoman”, „The Swamp Thing, „Wiele śmierci Laili Starr”) i niesamowity rysownik, jakim jest Rafael Albuquerque („Amerykański wampir”, „Superman/Batman”)! Razem zmienią opowieść o Batmanie w tragiczną, choć przepiękną gotycką operę.
Z Batmanem dzieje się coś niepokojącego. Żaden test ani badania nie pomagają najlepszemu detektywowi na świecie ustalić źródła tego przerażającego lęku – jego własnych demonów i nawarstwiających się sygnałów świadczących o tym, że Bruce Wayne się starzeje. Tymczasem prawdziwe demony kryją się w cieniu, gdy starożytna melodia zakłóca nocny spokój Gotham. Kurtyna się unosi, a upiorna melodia płynie przez noc. Kto jest człowiekiem, a kto demonem? Kto może to ustalić? Gdy Batman podąża śladem melodii i demonów Gotham, musi odpowiedzieć na najważniejsze pytanie. Czy demon towarzyszył mu przez całe życie? A jeśli tak, to czego od niego chce? I dlaczego jeszcze nim nie zawładnął?
Album zawiera materiały opublikowane pierwotnie w amerykańskich zeszytach „Detective Comics” #1062–1065.
17.07.2024
I
Kolor
Miękka ze skrzydełkami
167×255 mm
144
59.99 zł
9788328165465
W wywiadzie dla The Comics Journal Ram V stwierdził, że twórca musi raz na dziesięć lat wymyślić siebie na nowo, aby uniknąć popadnięcia w zapomnienie. Gdy w 2016 roku po raz pierwszy dał się poznać światu komiksem Black Mumbai zapewne nie przewidział, że dekadę później będzie jednym z najbardziej rozchwytywanych nazwisk na amerykańskim rynku komiksowym. Teraz, w 2026 roku, jego mantra wydaje się wymuszać kolejną zmianę w karierze. Co takiego nią będzie?
Wygląda na to, że Deicidium, czyli nadchodzący komiks, który V współtworzy ze swoimi stałymi profesjonalnymi partnerami, Evanem Caglem i Anandem RK. To jak dotąd najbardziej ambitny projekt V. Zamiast formatu zeszytowego, Deicidium będzie wydawane w prawie stustronicowych albumach, a pierwszy z nich 20 października będzie świętował swoją premierę równolegle w Stanach Zjednoczonych (za sprawą Image Comics) i we Francji (za sprawą wydawnictwa Morgen). Jak pisze w zapowiedzi wydawca:
Ludzkość wkroczyła w wywalczoną z trudem erą stabilności, w której rządy sprawuje nieboski konglomerat globalnych korporacji i nowoutworzonych religii. Cześć napędza ekonomię. Wiara to potęga. Zbawienie to produkt. Witamy w przemyśle wierności. Gdy powracają starzy bogowie, delikatny balans upada. Pradawne awatary ognia, wiatru, jaguarów, miłości, wojny i psoty budzą się wewnątrz zwykłych ludzi, zmieniając sąsiadów i nieznajomych w chodzące bóstwa. Dla urzędującej władzy to jednak nie cuda, a zagrożenie.
Wyznawcy nowego świata wiedzieli o tym, że starzy bogowie kiedyś powrócą i przygotowali się na tę ewentualność. Wybrano 12 sierot, obdarowano zdolnościami i nauczono bycia pozbawionymi wiary, miłości i skrupułów chodzącymi brońmi. Starzy bogowie znów tu są – i spotkają się z dwunastką. Oryginalny opis: SKTCHD
Deicidium to już teraz projekt planowany na lata, samą skalą przerastający wszystko, nad czym dotychczas pracował V. Eksploracja boskości przewija się w praktycznie każdym tytule, do którego V przykłada rękę, ale Deicidium wydaje się wręcz być podsumowaniem jego dotychczasowej kariery. Tymczasem polscy czytelnicy jeszcze w tym miesiącu będą mieli szansę przeczytać kolejny komiks Rama V, Universal Monsters: Potwór z Czarnej Laguny Żyje! (wyd. Lost in Time), gdzie razem z Danem Wattersem V opowiada na nowo historię amfibijnej istoty, oryginalnie stworzonej na potrzeby filmu Jacka Arnolda z 1954 roku
Universal Monsters: Potwór z Czarnej Laguny Żyje!
Universal Monsters: Creature from The Black Lagoon Lives!
KLASYKA UNIVERSAL PICTURES POWRACA!
Z głębin wynurza się nowa groza!
Lata po wydarzeniach z oryginalnego filmu dziennikarka Kate Marsden wyrusza na polowanie na osławionego seryjnego mordercę do samego serca Amazonii. Gdy już depcze szaleńcowi po piętach, napotyka niespodziewane zagrożenie… ale czy to przyjaciel, czy wróg? A może po prostu… potwór z Czarnej Laguny?!
Dan Watters (DESTRO) oraz Ram V (Dawnrunner, Wiele śmierci Laili Starr) – uznani twórcy Jednorękiego i Sześciu palców – a także Matthew Roberts (Manifest Destiny) przedstawiają zupełnie nową, epicką historię z udziałem klasycznego Potwora Universalu!
Wydanie zawiera materiały opublikowane pierwotnie w „Universal Monsters: Potwór z Czarnej Laguny Żyje!” #1-4.
Dla fanów: „Dziki ląd”, „Posiadłość”, „Wiedźmy”, „Potwór z Bagien”, „Providence”. Filmów wytwórni Universal Pictures, w tym „Potwora z Czarnej Laguny” w reżyserii Jacka Arnolda.
„Kolejny ekscytujący sukces” – ComicBook.com
„Jeden z najlepszych komiksów 2024 roku” – Screen Rant
„Idealny nowy komiks dla fanów horroru” – Slash Film
29.05.2026
I
Kolor
Twarda
170×260 mm
144
75,00 zł
9788368346695
Rama V nie sposób wrzucić do jednej szuflady: miksuje horror, fantastykę, science-fiction i bogactwo swojej własnej kultury, tworząc różnorodne, a jednocześnie spójne, wzajemnie rymujące się ze sobą portfolio, w którym artysta poszukuje pierwiastka ludzkości w bogach i pierwiastka boskości w ludziach. Gdy w 2020 roku V rozmawiał z ComicsBeat o komiksie Grafity’s Wall, miał szansę opowiedzieć o źródłach swojej inspiracji:
Jako inżynier chemik dużo podróżowałem. Odwiedziłem wiele krajów, których wcześniej nie widziałem, sam spędzałem czas w mieścinach, do których turyści rzadko zaglądają. Odkrywałem różne kultury, tradycje, lokalne historie i legendy. Mimo tego zrozumiałem, że wszystkie ludzkie doświadczenia mają coś wspólnego. Na podstawowym poziomie ludzie chcą podobnych rzeczy, martwią się podobnymi rzeczami, podobne rzeczy przynoszą im radość. Jeśli jestem w stanie zakomunikować ten fakt swoją twórczością, to wiem, że było warto.
Najnowsze aktualności
Premiery komiksów na Komiksowej Warszawie 2026
Komiksowa wystawa „Portal zwyrodniałej otchłani” na Mystic Festival 2026
„Biały Orzeł”, polski superheros, ze wznowieniami
Waneko robi dodruk na życzenie dla trzech tytułów
Najnowsze artykuły
Kim jest Ram V? Przegląd twórczości – superbohaterowie, potwory, starzy i nowi bogowie
Na warsztacie #30 – Kamil Dukiewicz
Najlepsze komiksy na Dzień Dziecka (w każdym wieku)
Na warsztacie #29 – Krzysztof Nowak
Najnowsze wydarzenia
ProRysunki. Szczecińskie spotkania kreatywne
22.05.2026
Ideo-Turneo #6 – spotkanie z Jackiem Świdzińskim
23.05.2026
Majowe spotkanie Klubu Komiksowego w Poczytalni Legionowo
23.05.2026
ZróbMy Komiks – Serock (K jak Komis 2: Kapsuła czasu)
23.05.2026 - 08.06.2026
